Economisch van groot belang: 87,3 miljard euro aan bestedingen

De vrijetijdsindustrie de sector van de toekomst. Deze kan zich ontwikkelen tot dé banenmotor van de Nederlandse economie en één van de dragende pijlers daarvan. De bijdrage van de gastvrijheidseconomie aan de Nederlandse samenleving is groot. Naast een maatschappelijk belang heeft de sector ook een aanzienlijke economische betekenis. De bestedingen van zowel dag- als verblijfsgasten bedragen jaarlijks vele tientallen miljarden euro’s. In samenhang daarmee heeft de sector ook een substantieel aandeel in de werkgelegenheid.

Het CBS zegt hierover: ‘De toeristische bestedingen in Nederland bedroegen 87,5 miljard euro in 2018 en waren daarmee 6,4 procent hoger dan in 2017. Gecorrigeerd voor prijsveranderingen groeiden deze bestedingen met 4,1 procent. Het aantal banen in de toeristische sector nam met 27 duizend toe tot 791 duizend. Dit blijkt uit onderzoek van het CBS op verzoek van het Ministerie van Economische Zaken. De groei in toeristische bestedingen was te danken aan zowel de bestedingen van binnenlandse toeristen als van buitenlandse toeristen in Nederland. De bestedingen van binnenlandse toeristen waren 2,7 miljard euro hoger dan in 2017 en bedroegen in totaal 51,9 miljard euro (2018). De bestedingen van buitenlandse toeristen namen met 2,5 miljard euro toe naar 32,5 miljard euro.Het aantal banen in de toeristische sector in Nederland is in 2018 met 3,6 procent gestegen naar 791 duizend banen. Het aandeel van de toeristische sector in het totaal aantal banen nam toe naar 7,5 procent.’

Daarnaast vergroot toerisme en recreatie de kans om om de balans tussen wonen, werken en ontspannen te optimaliseren en daarmee de “the quality of life” in Nederland te vergroten. Verschillende cijfers over vrijetijd zijn te vinden in het Trendrapport Toerisme en Recreatie (waarin VTK-oprichter Goof Lukken de afgelopen jaren diverse artikelen heeft geschreven). Ook op de site van Gastvrij Nederland zijn veel specifieke cijfers en marktontwikkelingen te vinden. Deze organisatie is de nationale samenwerking van alle belangrijke partijen in ons land met betrekking tot vrijetijd, gastvrijheid, horeca en toerisme.

Trends in vrije tijd

De trends in de vrijetijdsindustrie volgen elkaar in rap tempo op. Wij volgen deze trends op de voet. Ook publiceren we elk jaar de VrijetijdsTrends (dit jaar editie 2021, zie de homepage en blog).  Meer informatie over trends in de vrijetijdssector vindt u in het NRIT Trendrapport 2019, waaraan VTK-oprichter Goof Lukken ook heeft meegewerkt (zie deze site voor meer informatie). Ook verwijzen wij u graag naar de site Travelnext die gespecialiseerd is in trends over digitale marketing in de vrijetijds- en reiswereld. Ook hier levert Goof Lukken vaak bijdragen. 

Hieronder volgen kort enkele actuele trends, gevolgd door de belangrijkste trends voor 2017/18, de VrijetijdsTrendhunt (met concrete voorbeelden) gevolgd door de oudere trendverwachtingen en een (gepulbliceerd tot 2015) lijst met wat ‘IN’ en ‘UIT’ was qua vrijetijd

In de markt van vrije tijd

  • Enorme groei van het aanbod en van de vraag
  • Grenzen vervagen, er ontstaan grote vrijetijdscomplexen met verblijfsaccommodaties of zogenaamde resorts
  • Beleving en Belevingseconomie worden steeds belangrijker, mensen willen iets unieks beleven. Het gevolg is thematisering en imagineering
  • Merken worden steeds belangrijker
  • Het internet is de start van vrijetijd
  • All-inclusive of exclusief zorgen voor andere prijsstellingen
  • Vrijetijd kent geen tijd, het is een 24-uurs economie
  • Globalisering en lokalisering (de wereld is een dorp en het dorp bevat de wereld)
  • Aandacht voor duurzaamheid en milieu
  • Authenticiteit scoort
  • Groei van het plattelandstoerisme

Op bedrijfsniveau in de vrijetijdsindustrie

De VrijetijdsTrends algemeen van 2020 

  • Schaalvergroting
  • Professionalisering
  • Ketenvorming
  • Daarnaast publiceert VTK jaarlijks de VrijetijdsTrends, hieronder ziet u de diverse trends per jaar
  • VrijetijdsTrends 2020: Ver-entertainisering, Technologie, Betekenisvol genieten, ‘Uit-staan’

VrijetijdsTrends 2021

Minisamenleving, intenser genieten, live heeft impact, BestemmingNL

Ook in 2021 heeft het coronavirus nog een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. Er ontstaan vier hoofdtrends voor de vrije tijd: ‘De minisamenleving thuis’, ‘Intenser genieten’, ‘De impact van live’ en ‘Nederland als bestemming’. Zelfs nu in het begin van het jaar de vaccinatie begint, zal het zeker tot het najaar duren voor langzaam de oude ‘ontspan-economie’ weer begint te draaien. Tot die tijd creëren we onze minisamenleving thuis. We doen dit met thuisentertainment, uitgebreid koken, onze eigen kleine sportschool en traditionele bordspelen. Ook investeren we in de verbetering van ons eigen huis in sfeer of luxe. De grens tussen werk en vrije tijd wordt door meer online thuiswerken steeds kleiner. De crisis doet ons beseffen dat we intenser moeten genieten van momenten als eten (meer en luxere bestelopties) of live contact met vrienden en familie. Ook een live beleving, zoals een bezoek aan een pretpark, dierentuin, theater of concert, wordt waardevoller. Zeker nu we door de digitale innovatie activiteiten die we vroeger live deden naar ons toe kunnen halen (de online pub quiz, escaperoom of danceparty). Tenslotte blijf ons eigen land populair als bestemming voor vakanties of dagjes uit.

Corona

Langzaamaan gaan we gedurende het komende jaar terug naar de tijd voor de crisis. Na de lockdown openen diverse attracties weer als eerste de poorten. Hopelijk gevolgd door de horeca. Door vaccinatie en snellere testmogelijkheden kunnen live events weer in kleinere schaal gaan plaatsvinden. De consument moet zich (net als de vrijetijdsindustrie) alleen wel wendbaarder opstellen. De bestemming Nederland is weer op de kaart voor de lange en korte vakanties en bestemming Europa in de zomer mogelijk ook. Ons vrijetijdsgedrag zal ook gedurende en na de corona, steeds meer reserveerbaar en gepland worden. Dat is een erfenis die overblijft van de crisis.

Minisamenleving thuis

Door de coronacrisis zijn we meer aan huis gebonden dan voorheen. Thuisentertainment groeit daardoor harder en sneller dan verwacht. Online streamingdiensten zoals Netflix, Disney+ en Videoland zien het gebruik toenemen. ‘Uit eten gaan’ betekent nu vaak eten laten bezorgen of afhalen. Ook gaan we meer culinair genieten in huis. De supermarkten maken hierdoor ‘gouden tijden’ door. We zijn aangewezen op onze eigen familie of buurt. Offline bordspellen waren vóór de coronacrisis al populair, maar zijn nu binnen het gezin nog belangrijker. Media (zowel voor de massa als sociale media) beleven weer hogere kijkcijfers. Naast de behoefte aan nieuws is er ook een grotere groep die verstrooiing en online afleiding zoekt. Zo kan de consument virtueel op bezoek in musea en verzorgt een streamingdienst diverse theatershows onbeperkt thuis op je tv. Naast gratis content zien we ook betaalde content verschijnen. Zo worden streams van live optredens van diverse artiesten tegen betaling aangeboden. Sporten gebeurt meer op individuele basis door krachtraining thuis of hardlopen of fietsen in de buurt.

Intenser genieten

In 2021 gaan we intenser genieten van momenten als eten (meer en luxere bestelopties) of live contact met vrienden en familie. Ook een live beleving zoals een bezoek aan een pretpark, dierentuin, theater of concert wordt waardevoller. Zeker nu we door de digitale innovatie ook activiteiten die we vroeger live deden naar ons toe kunnen halen (de online pub quiz, escaperoom of danceparty). Ook hybride vormen van events (zowel live als online) maken deelname steeds gemakkelijker en toegankelijker. Onze lokale omgeving is nu veel belangrijker geworden. Wandelen en fietsen in de natuur is nu populair, de druk op natuurgebieden blijkt echter direct weer problemen op te leveren. We moeten wegblijven van de grotere bekende vertrekpunten en ons bezoek beter spreiden over minder bekende gebieden. Door inzet van online druktemeters wordt hieraan gewerkt. Nederland heeft een hoge dichtheid aan wandel- en fiets routes: 85.000 km officieel netwerk met 36.000 km wandelroutes een 33.600 fietsnetwerk, dus de totale capaciteit is voldoende.

Live heeft impact

De waarde van een live event, ontmoeting of beleving stijgt enorm in waarde. We zijn in de crisis beperkt geweest in onze bewegingsvrijheid. Veel ‘live’ momenten konden niet doorgaan, vonden online of in de 1,5 metersamenleving plaats. Als besmettingen dalen en live events mogelijk in de loop van het jaar weer mogelijk gaan zijn, komt alles (dat echt live is) met veel meer impact binnen bij de consument. De waardering voor iets samen meemaken zal veel hoger worden.

Nederland als bestemming

Ons eigen land is weer helemaal terug als vakantiebestemming. De Nederlandse consument heeft gezien dat ons land mooi, divers en onverwacht is. De populariteit van ons eigen land blijft zeker nog het hele jaar bestaan. Mogelijk wordt reizen binnen Europa langzaamaan ook weer mogelijk, maar de consument heeft nog veel angst om te vliegen en kiest weer vaker voor de klassieke autovakantie.

Scenario voor de crisis: langzaamaan naar de oude ‘ontspan-economie’?

De grootste vraag is: ‘Wat brengt de toekomst qua corona?’. Twee scenario’s zijn denkbaar. Ten eerste kan op de korte/ middellange termijn een herstel komen. De consument gaat weer terug naar het ‘geniet-gedrag’ van vóór de coronacrisis. De oude ‘ontspan-economie’ herstelt zich. Hierbij is de consument wel afhankelijk van het aanbod van de gastvrijheidsindustrie en beperkingen in bewegingsvrijheid. De consument zal voorzichtiger gaan handelen, méér gericht op korte termijn, bijvoorbeeld door last-minute boekingen. Een erfenis die overblijft van de coronacrisis is dat de vrijetijd meer gereserveerd en gepland moet verlopen. Naast het boeken van vakanties is ook het boeken van horeca of dagjes uit het nieuwe normaal. Hygiëne blijft een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van onze vrijetijd. Van zowel de consument als de vrijetijdsindustrie wordt nog steeds flexibiliteit gevraagd. Mogelijk volgen nog enkele nieuwe uitbraken van het virus of een variant. Het tweede scenario is donkerder. We belanden in een crisis, veel bedrijven in toerisme en recreatie verdwijnen en het aanbod verschraalt. De consument houdt de hand op de knip en gaat soberder leven. De visie van Goof Lukken is op dit moment dat het eerste scenario het meest reële is.

Een terugblik naar oudere trends: (april 2020)

VrijetijdsTrends 2020 en de invloed van corona:

Het Coronavirus heeft een grote impact op ons vrijetijdsgedrag. In een paar weken tijd zijn ons gedrag en de VrijetijdTrends 180 graden gedraaid. We verschuiven van entertainment buiten ons huis in thuisentertainment. Ons lokale vrijetijdsaanbod is veel promintenter in beeld gekomen, de wereld is weer letterlijk kleiner geworden. De nadruk ligt zowel qua werken als vrije tijd veelal online maar ook daardoor bewuster offline. Bijna alle bedrijven in de gastvrijheidsindustrie zijn gesloten (zelf alle Disneyresorts sluiten voor de langste tijd ooit). De vraag is wat gebeurt er als deze crisis weer op zijn retour is? Krijgen we fors herstel (mensen gaan hun hedonistische gedrag weer volop vertonen) of krijgen we een crisis? Door minder besteedbaar inkomen bij de consumenten en diverse gastvrijheidsbedrijven die in de (financiële) problemen komen, is deze optie ook zeer reeel. De gastvrijheidindustrie is een grote economische factor met 82,1 miljard euro aan bestedingen (2018).  Deze trends zijn de mening van Goof Lukken, oprichter van het platform Vrijetijdskennis en docent aan de Breda University of applied sciences. Hij volgt als trendwachter al meer dan 25 jaar de vrijetijdsbranche en baseert zijn visie op de ontwikkelingen van het laatste decennium en de actualiteit.

Thuisententertainment

Door de Coronacrisis zijn we meer aan huis gebonden. Thuisentertainment groeit daardoor harder en sneller dan verwacht. Online streamingdiensten, als Netflix, Disney+ en Videoland, zien het gebruik toenemen. ‘Uit eten’ betekent nu vaak eten laten bezorgen of afhalen. Ook gaan we meer in huis culinair genieten. De supermarkten maken hierdoor ‘gouden tijden’ door. We zijn aangewezen op onze eigen familie of buurt. Live contacten worden waardevoller en krijgen meer betekenis. Offline bordspellen waren voor de Coronacrisis al populair maar zullen nu nog belangrijker worden. Media (zowel voor de massa als sociale media) beleven weer hogere kijkcijfers. Naast een behoefte aan nieuws, is er ook een groter groep die verstrooing en afleiding zoekt. Diverse vrijetijdbedrijven proberen relevant te blijven door het aanbieden van content thuis. Zo geeft Safaripark Beekse  Bergen, via videorangers, les over dieren, deelt de Efteling onride videos, kun je in musea virtueel op bezoek en verzorgen culturele instellingen online voorstellingen.

Lokalisering

Onze lokale omgeving is nu veel belangrijker geworden. Vakanties en reizen is voorlopig niet mogelijk. Onze leefwereld is voornamelijk lokaal georienteerd. De opties voor vrijetijdsbesteding zijn beperkt. Als we naar buiten gaan moet dit met inachtnemeing van de regels (o.a.1,5 meter afstand) van het RIVM. Wandelen en fietsen in de natuur lijkt nu populair, echter blijkt de druk op natuurgebieden direct weer problemen op te leveren. We moeten weg blijven van de grotere natuurpoorten en ons bezoek beter spreiden over minder bekende gebieden. Als de crisis straks afneemt, bestaat een grote kans dat vrijetijdsbedrijven in eerste instantie zich ook op de lokale markt moeten richten. Voor kleinere bedrijven is dit een kans. Grote ondernemingen die het echter van de nationale of internationale markt moeten hebben, zullen hun strategie meer moeten aanpassen.

Online versus ‘Uit-staan’

Online genieten lijkt een enorme groei te gaan doormaken. Naats het diverse thuisentertainment kunnen we online ook ons ‘oude’ sociale leven oppaken. De eerste vrijdagmiddag borrels online zijn een feit. Skype en Facetime vervangen een bezoek aan opa of oma. Shoppen gebeurt bijna alleen nog op het internet omdat fysieke winkels sluiten.  Daarnaast zetten we onszelf graag een tijdje ‘uit’ of zijn niet continu online of bereikbaar. Onthaasten kan door wandelen en fietsen in de natuur. Ook ontspanningsactviteiten als als yoga en meditatie nemen in populariteit toe.

Herstel of crisis?

De grootste vraag is ‘wat brengt de toekomst?’. Twee scenario’s zijn denkbaar, er komt op de middenlange termijn een herstel. De consument gaat weer terug naar het ‘geniet-gedrag’ van voor de Coronacrisis. Hierbij is hij/zij wel afhankelijk van het aanbod van de gastvrijheidindustrie en beperkingen in bewegingsvrijheid. De consument zal wel voorzichtiger gaan handelen, meer gericht op korte termijn, bijvoorbeeld door last-minute boekingen. Het andere scenario is donkerder. We belanden in een crisis, veel bedrijven in het toerisme en recreatie verdwijnen en het aanbod verschraalt. De consument houdt ‘de hand op de knip’ en verandert zijn/haar huidige gedrag niet. De visie van Goof Lukken is op dit moment, dat het eerste scenario het meest reële is.

Vier leidende trends in 2020 (januari 2020)

Vier trends zijn leidend als het gaat om onze vrije tijd in het komende jaar, en de start van het nieuwe decenium, 2020. Ver-entertainisering (de enorme groei van mogelijkheden om je te entertainen in jouw vrije tijd). Technologie (de enorme invloed van technologie op onze vrije tijd). Betekenisvol genieten (een deel van onze vrije tijd moet betekenis hebben, bijvoorbeeld door samen met je familie of vrienden te zijn of iets te leren). Tenslotte zal ‘Uit-staan’ een belangrijke activiteit zijn (dit is vrije tijd die we doorbrengen in de natuur, in stilte of op een plaats die ‘off the grid’ of analoog is). Deze trends zijn de mening van Goof Lukken, oprichter van het platform Vrijetijdskennis en docent aan de Breda University of applied sciences. Hij volgt als trendwachter al meer dan 25 jaar de vrijetijdsbranche en baseert zijn visie op de ontwikkelingen van het laatste decennium. Ook geeft hij een doorkijkje naar de komende 10 jaar (de jaren ‘20).

1) Ver-entertainisering

Terugkijkend op het laatste decennium is er een enorme groei van het aanbod in vrije tijd, horeca, retail en toerisme. Kortom we ver-entertainiseren. Deze groei en innovatie neemt in het komende jaar en decenium ook toe. We genieten meer van pretparkpret (dagjes uit of meerdere dagen verblijven bij een pretpark). Er is een gigantisch aanbod van escaperooms (meer dan 600, NRIT), trampoline- en klimparken, indoorspeeltuinen en andere family entertainment centers (met karting of lasergaming). Er kan worden geslapen op unieke plekken zoals in boomhutten, strandhuisjes, dichtbij dieren (Safari Resort Beekse Bergen) of in vliegtuigen. We kennen inmiddels glamping (luxe kamperen), de groei van campers en steeds meer (luxe) bungalowparken. Edutainment bij musea en dierentuinen laat ons leuk leren. De horeca biedt steeds meer unieke concepten aan (zoals dakterrassen, bar & boules, poke bowls, hapjesplanken, high wine of beer, gintonic & shotjes bars). En niet alleen zijn deze foodconcepten buiten de deur te beleven maar ze worden ook door de bezorgcultuur thuis gebracht.

Als thuis-entertainment kennen we nu streamingdiensten als Netflix, Disney+ en Videoland. Toch lijken deze vormen van vermaak niet te concurreren met uitgaan. In 2018 ging 61% van de Nederlanders van 6 jaar en ouder minstens één keer naar een bioscoop of filmtheater, wat neerkomt op 9,9 miljoen unieke bezoekers (Bioscoopmonitor). De groei van online shoppen daagt de retail uit om live meer beleving te bieden. Mooie voorbeelden zijn de Lego Brand store en de Intratuin. Tenslotte krijgt Nederland in 2020 vier mega entertainment evenementen: de Formule 1, het Europese songfestival, het EK voetbal en de Sail. Ook het economische belang van de vrije tijd is enorm: De omzet in de gastvrijheidsindustrie bedroeg 87,5 miljard euro in 2018 en waren daarmee 6,4 procent hoger dan in 2017. Gecorrigeerd voor prijsveranderingen groeiden deze bestedingen met 4,1 procent. Het aantal banen in de toeristische sector nam met 27 duizend toe tot 791 duizend (CBS). In 2020 zal er nog meer aanbod komen van entertainment. Bovendien zal de levensduur van vrijetijdsconcepten korter worden. De consument wil sneller nieuwe concepten.

2) Technologie als spil

In het laatste deccenium heeft de snelle ontwikkeling van de technologie een zeer belangrijke invloed gehad op onze vrie tijd. De opkomst van sociale media zorgde voor online cultuur van belevingen delen. Ook nu proberen veel vrijetijdsbedrijven een instagramable moment te creeren.  Kunst wordt anders beleefd door de inzet van de nieuwste projectietechnieken (artertainment). In pretparken komen meer technologisch hoogstaande attracties. Het online boeken en zoeken werd makkelijker. Door de inzet van apps, VR en AI is gemak en beleving dichtbij.  

In het komende decennium staat het gebruik van big data en robotisering centraal.
Big data kan belevingen meer persoonlijk maken. Robotisering kan simpele handelingen van de mens overnemen. Maar robots kunnen ook zorgen voor een extra beleving. De smartphone zal in 2020 de spil van alles zijn. Technologie blijft onze vrije tijd enorm  beïnvloeden

3) Betekenisvol genieten

In 2020 en de jaren erna, willen we ook betekenis geven aan onze vrije tijd. We zijn vaak live samen met vrienden en familie. Deze ‘quality time’ spenderen we in horeca en in allerlei entertainmentconcepten. Maar ook in bungalowparken waar groepsbungalows ruimte geven aan het mulitigeneratie gezin, of andere communities. Naast online gamen en streamen, zijn ook offline bordspellen weer populair. Betekenis kan daarnaast worden gecreëerd door leerzaam edutainment in musea of dierentuinen. Maar ook samen iets leren in de vorm van een workshop of kookclub blijft onverminderd populair. Door rondleidingen (met storytelling) in steden en in de natuur krijgen deze plekken ook meer betekenis. Maar bovenal duurzame keuzes zijn een voorwaarde in ons vrijetijdsgedrag.

4) ‘Uit-staan’

Rust en stilte worden de nieuwe luxe producten in de gastvrijheidsindustrie van 2020. In onze hectische maatschappij is steeds minder tijd om even rust in te bouwen. Hierdoor zien we een groei van wellness, bamping (back-to-basic camping), en natuurbeleving. We zetten onszelf graag een tijdje ‘uit’ of zijn niet continu online of bereikbaar. Onthaasten kan door wandelen en fietsen in de natuur. Door de komst van de e-bike wordt het bereik van fietsers steeds groter. Ook ontspanningsactviteiten als als yoga en meditatie nemen in populariteit toe.

VrijetijdsTrends updates

Goof Lukken bepaalt zijn trends door het verwerken van vele data als onderzoeksrapporten, media, waarnemingen in de branche, discussies met studenten en experts en cijfers. “Het gaat hierbij echter meer om duiding aan de mix van deze bronnen te geven. De vier bovengenoemde hoofdtrends geven een richting aan, waarbij per trend of ontwikkeling een eigen prachtig verhaal hoort. Een trend is wat mij betreft niet alleen kortstondig. Trends zijn steeds vluchtiger en soms veelomvattend. De VrijetijdsTrends zijn inmiddels wel een begrip in de branche en blijken vaak noodzakelijk om ondernemers aan te zetten tot innovatie en inspiratie. Daarom volgen er gedurende het jaar regelmatige trendupdates, blogs, vlogs en goede voorbeelden op deze website. Zo ontstaat een compleet beeld van de vrije tijd die economisch en maatschappelijk steeds belangrijker wordt,” aldus Lukken.

  • Deze trends zijn een persoonlijke interpretatie van marktgegevens, indrukken, signalen en gespreken in de branche, mediaberichten.
  • Deze trends mogen met de bronvermelding ‘www.vrijetijdskennis.nl, Breda University of applied sciences, Goof Lukken’ gratis gepubliceerd worden. Op de site verschijnen regelmatig nieuwe trends, ontwikkelingen en columns over vrijetijd.

Voor nuances, toelichting of voorbeelden kunt u contact opnemen met Goof Lukken, Vrijetijdskennis, 06 – 24 60 14 09.

Eerdere trends

2017/2018: de jaren van de geniet-economie, retro-grenzen, digital & live realities.